Cumartesi , Aralık 7 2019
Anasayfa / Arşiv / Raporlar ve Tutanaklar / 25 Nisan/1 Mayıs 1915 Tarihleri Arasında 77’nci Alay’a Ait Muharebe Tutanakları

25 Nisan/1 Mayıs 1915 Tarihleri Arasında 77’nci Alay’a Ait Muharebe Tutanakları

12
– Nisan – 331:

Sa’ât
6.50 evvelde düşman Arıburunu ile Kabatepe arasında bir çok sefâ’in-i harbîye
ve vesâ’it-i nakliyesiyle takarrüb eden ihrâc teşebbüsüne başlayıb Arıburunu’na
asker çıkardığından ta’lîme çıkılmaması emri üzerine alay ordugâhında [Kilya –
Bigalı Caddesi’nin şarkındaki sırtlarda] derhâl silahbaşı olarak emre muntazır
bulunuyordu. Ve ber-mûcib emir Bigalı Köyü’nün şarkında ve değirmenin yanındaki
sırtta bulunan fırka erkân-ı harbi ile irtibât te’sîs edilmişti.

Sa’ât
11.50 evvel: Düşman piyâdesi Arıburunu ile Kabatepe arasında bir buçuk
kilometre kadar cebhedeki sırtları işgâl ettiğinden 27. Alay işgâl etmekte ve
57. Alay düşmanın sol cenâhına ta’arruza başladığından 57. Alay Kocadere’ye ve
72. Alay Maltepe’ye takarrübü emri vürûdunda alay derhâl Maltepe’ye takarrüb
etmiş ve emre muntazır bulunmuştu. Diğer bir emirle Kocadere’ye takarrüb
edildi. Ve orada tevakkuf etmeyerek cebel topçu bataryasının sol cenâhına
[Conkbayırı cenûb sırtları] gelerek intizâr mevzi’ne girildi. O mevzi’de iken
verilen emr-i şifâhî üzerine bir tabur [3. Tabur] topçu muhâfızı olarak
gönderildi. Sa’ât 5.40 sonrada alınan haberden mezkûr taburla 57. Alay takvîye
edildiği anlaşıldı. Gece mezkûr mahallde geçirildi.

Düşman
gemi topçusundan bir şehîd ile on mecrûh zâyi’âtımız oldu.

13
– Nisan – 331

Sa’ât
6.15 evvelde alınan emir mûcibince oradaki topçunun himâyesi için bir bölük [1.
Tabur 1. Bölük] terk ederek alay Yedi Bölük’ten ibâret cebhenin merkezi
gerisine ve 27. Alayı’nın arkasına gelindi.

Sa’ât
8.30 evvelde alınan diğer bir emir üzerine mezkûr mahalden biraz daha cenûba
gidildi. Orada şifâhen telakkî olunan emir mûcibince intizâr mevzi’ine girildi
ve düşmanın 27. Alayı’nın sol cenâhını çevirmek gibi bir teşebbüsü görüldüğünde
ateş ile tevkîf için ikinci tabur sağda 1. Tabur ve makineli tüfenk bölüğü 2.
Tabur’un solunda bulunmak üzere arâzînin müsâ’adesi nisbetinde toplu
bulunduruldu. 27. Alay ve batarya ile te’sîs-i irtibât edildiği gibi taburlar
ilerisinde hafîf bir ileri karakol teşkîl eylemekle tertîbât alındı.

Sa’ât
4.40 sonrada 27. Alay’dan alınan bir raporda düşman sol cenâhını çevirmek için
Arıburunu sırtlarının müntehâsı olan Çam Ormanlığı Bayır’a indiği ve sol
cenâhının hafîf bulunmasından ittihâz-ı tedâbir olunması lüzumu bildiriliyordu.
İşin ehemmîyetine binâ’en derhâl iki bölük tertîb olunarak 27. Alayı’nın emr-i
kumandasına sevk edildi.

Bugün
1 şehîd, 7 mecrûhumuz vukû’ buldu.

14
– Nisan – 331

Sa’ât
6.00 evvelde diğer bir emre göre 72. Alay, 27. Alayı’nın sol cenâhı temdîd
etmek sûretiyle düşmanın sağ cenâhına ta’arruz edeceği ve 77. Alayı’nın birinci
hattaki bölükleri 17. Alayı’nın [ ] gerisindeki kuvveti de birinci hatta
takarrüble 72. Alayı’nın harekâtını ta’kîb ve takvîye etmeyi nâtık idi. Orada
alaya (altı bölükten ibâret) ta’arruz emri verilerek hareket edildi. 27.
Alayı’nın makineli tüfenk bölüğü mevzi’ne (Mersin Dere’nin şark cenâhları)
gelinerek 27. Alay kumandanıyla görüşüldü. Taburlar istikâmet cebhe ve
mıntıkaları gösterilerek hareket edildi. Alayın makineli tüfenk bölüğü
alayımızın ta’arruzunu himâye etmek üzere 27. Alayı’nın makineli tüfenk
bölüğünün solunda ta’biye edildi ve derhâl ateş küşâd edildi. Sa’ât 8.45
evvelde düşmanın bir siperinden beyaz bir flama sallandığını ve bir tüfengin
dipçiğini yukarı gelmek şartıyla havaya kaldırıldığını gören askerimiz o
siperdeki düşmanı esir etmek üzere kemâl-i tehâlükle ileriye koştu sipere pek
yakın gelmiş iken dehşetli bir ateş küşâ edildi ve bir zaman devam ederek
askerimizin soluna mukâvemet edemeyen düşman mezkûr siperi tahlîye ile koşarak
arkaya doğru kaçtı ve askerimiz tarafından şiddetle ta’kîb edilerek bir ikinci
siperini daha zabt etti ve muhârebe bütün şiddetiyle devam etmekte idi.

Sa’ât
10.07 evvelde de düşman Kabatepe istikâmetine doğru çekilmekte olduğundan ve
alayın bütün kuvveti birinci hatta bulunmasından dolayı 77. Alay’dan sevk
olunan iki bölüğe alayımızın sol cenâhıyla gerisini te’mîn etmek üzere
vaz’îyet-i lâzıme aldırıldı. Diğer iki bölükle de telefât dolayısıyla pek hafîf
kalan cebhe takvîye edildi.

            Sa’ât
12.00 sonra da artık elde ihtiyât nâmıyla bir şey kalmamış ve ahvâl kesb-i
merhâmet etmekte bulunmuş ise de alay yerinde mu’annidâne sebât ediyordu.
Ma’mâfîh alayı takvîye eden 77. Alay efrâdının kuvve-i ma’nevîyeleri pek
mütezelzil olduğu cihetle birer ikişer doğrudan doğruya ve ba’zıları birer
bahâne ile avcı hattından çekilmekte olduklarından onları görerek bizim efrâda
da hemen sirâyet etmekte idi. Fakat derhâl önü alındı ve vaz’îyetin ıslâhı için
kuvvet talep edilmişti. Tehlikeli görülen istikâmet nazar-ı i’tibâra alınarak
kullanılması için sa’ât 4.00 sonrada bir taburun gönderildiği emri vârid oldu.
Lakin mezkûr tabur geldi ve 27. Alayı takvîye ettiği sonradan haber alındı.

            Sa’ât 3. 45 sonra da düşmanın sol cenâhımıza karşı kuvveti fâ’ik idi. Alayımız zâten altı bölükten ibâret bulunur ve verdiği telefât dolayısıyla kuvveti nısf nısfa tenezzül etmiş 77. Alay efrâdının kuvve-i ma’nevîyesizliği hasebiyle alay müşkül vaz’îyette bulunurken 33. Alay’ın sol cenâhımızdan düşmana ta’arruz etmek üzere hareket ettiği emri geldi. 33. Alay iki taburla geldi. Bir taburunu sol cenâhımıza ve bir taburunu da (1. Tabur) Alayı takvîye için sa’ât 6. 30 sonrada Kanlısırtların şarkındaki hatt ictimâ’ına gönderildi. Mezkûr tabur henüz cebhesini, düşman istikâmetini bizim avcı hatlarımızın mevki’ni görmeden öğrenmeden ve kimsenin emri olmaksızın daha geriden ateş etmeye başladı. İleride bulunan avcılarımız bu ateşten müte’essir olmakta bulunduklarından mâ’adâ [düşman bizi soldan sarıyor diye]

daha ihtiyât mevzi’nde iken soldan gelen 77.
Alay efrâdına düşman telakkîsiyle bilâ emr ateş etmeye başladılar.

Bu
kargaşalığın önü alınmak için pek ziyâde uğraşıldı. Onlara emri bekletmek ve
mevki’lerinde tutmak kâbil olmadı daha meydan-ı harbe gelmeden son derece
kuvve-i ma’neviyeleri bozulmuş olan bu asker kilometrelerle imtidâd eden
ormanlığın içerisine dalmış çıkarmak imkânı mümkün olamamıştı. Mütebâkî bir
kısım kuvvetiyle avcı hatlarımızı takvîye ederek geceleyin borularla birkaç
def’a hücûm işâreti verilmiş ise de pek az ilerletti. Muhârebe bütün gece
sürekli bir sûrette devam etti.

O
gün birinci taburumuz tarafından 109 ve 2. Taburumuza birkaç İngiliz tüfengiyle
bir makineli tüfenk iğtinâm edildi ve doğruca taburlar tarafından anbara teslîm
edildi.

Yevm-i
mezkûrda altı bölüklü alaydan zâbitândan 2 şehid 8 mecrûh, efrâddan 79 şehîd
249 mecrûh 228 gâib zâyi’âtımız oldu.

15
– Nisan – 331:

Siperin
bir sûrette muhârebeye devam ediliyor ve alay işgâl ettiği hattı, siperleri
muhâfaza etmekte bulunuyordu. Cebhe-i harbde taburlar alaylar [33. Alay, 72.
Alay, 77. Alay] birbirine karışmış idi. Bu mahzûr da tabî’î takvîyelerden ileri
geldi.

Sa’ât
4.00 sonrada 125. Alay 2. Tabur gelerek karışık bir hâlde bulunan alayları tebdîl
etti. Bu tebdîl keyfîyeti gece icrâ olundu. Alayın birinci ve ikinci taburları
hatt-ı harbin gerisine alındı 14 – 2 – 331’de icrâ edilen şedîd ta’arruzdan
dolayı hâsıl olan kargaşalık bertaraf edilmiş ve i’âde-i intizâm olunmuştur. Bu
gün de 27. Alayı’nın emr-i kumandasına verilen 5. Bölük de alaya iltihâk etti.
Üçüncü taburumuzla birinci taburumuzun birinci bölüğü 57. Alayı takvîye
eylediklerinden onlar hakkında ma’lûmât alınamıyordu.

Arıburunu’nda
harb eden birinci taburumuzun birinci bölüğünün fi 13’de yüzbaşısı mecrûh
mülâzımı şehîd olmakla beraber efrâdından da 22 şehîd ve 125 mecrûh verdiği ve
57. Alayı takviye edip o da Arıburunu’nda harb eden 3. Taburumuzun 12-15 Nisan
sene 331’e kadar zâyi’âtı zâbitândan 2 şehîd 5 mecrûh efrâddan da 221 şehîd 103
mecrûh ve 25 gâibden ibâret olduğu bilâhere alınan zâyi’ât listelerinden
anlaşıldı. Sol cenâhda bulunan 1. ve 2. Taburunun o günki zâyi’âtta 17 şehîd 42
mecrûh 50 gâib efrâddan ibârettir.

16
– Nisan – 331:

Şâyân-ı
arz bir vukû’âtımız olmadı. Yalnız hatt-ı harbin gerisine alınan alayın
intizâmının i’âdesine çalışıldı harbe hemen iştirâk etmemiş olan beşinci bölük
geldiği hâlde beher taburdan ancak 250’şer mevcûdlu ikişer bölük teşkîl
edilebildi ve harbe âmâde bulunduruldu.

17
– Nisan – 331:

33.
Alay kumandanının vukû’-ı şehâdeti üzerine mezkûr alayın emr-i kumandası dahî
bendenize tevzî’ edildi. Ve o gün yine sol cenâh grubu kumandanı kâ’im-makâm
Şefik Bey’in emriyle 33. Alayla 72. Alay 33. Alay Kumandan Vekîli Rüşdü Bey’in
taht-ı kumandasına ve 27. Alayı’nın iki taburuyla 125. Alay 2. Tabur bendenizin
kumandama verilmişti.

18
– Nisan – 331:

Sa’ât
5.00 evvelde fırkamızın ta’arruz edeceğini nâtık emir sol cenâh grubu
kumandanlığından vürûd etti. Ta’arruz sa’ât 5 evvelde icrâ edileceğine nazaran
emir de beşte geldi. Hemen 125. Alay 2. Tabur birinci hatta 72. Alayı’nın dört
bölüğünden müretteb taburu da ihtiyâtta bulundurmak üzere tertîbât alınarak
ta’arruza başlanıldı. Ve açık olan sol cenâhı taht-ı tarassudu te’mînde
bulundurmak üzere 72. Alay 2. Tabur’dan iki kuvvetli tarassud postası sola
gönderildi. Alaya verilen 27. Alay 2. Tabur Kabatepe’den henüz gelmemişti.

Sa’ât
4.00 sonrada 125. Alay 2. Tabur’un ta’arruzu tevakkuf etti. Sol yan grubunun
sağ cenâhı ilerlemekte olduğundan takvîye ile ta’arruzun ileriye sürülmesi için
72. Alay 1. Tabur’a [2 bölükten ibâret] emri verildi. Tabur bir bölüğü yayılmış
olduğu hâlde ateş etmeksizin ve önünde tesâdüf eden 125. Alay 2. Tabur efrâdını
ileriye sürmek şartıyla mezkûr taburun gerisine kadar kendi diğer bölüğünü
ihtiyâtta bıraktı. Bilâhere 125. Alay 2. Tabur’un kesîf avcı hatları bulunduğu
gibi solu gerisinde henüz harbe iştirâk etmemiş daha bir bölük ihtiyâtı
bulunduğu ve takvîye için gönderilen 72. Alay 1. Tabur için harb edecek,
takviye edecek boşluk bulunamadığından bi’l-mecbûrîye tekrar ihtiyâta alındı.
72. Alay 2. Tabur [iki bölükten müretteb] düşmanın sol cenâhımız aleyhine
yapacağı ta’arruzu akim bırakmak üzere sol cenâhın himâyesine me’mûr edildi. Bu
da ilerisine perde hattı ve sol yanına tarassud postaları çıkararak emnîyeti
istihsâl eylemişti. İhtiyât mevki’mizde bulunub sol yan grubu kumandanlığının
taht-ı emrinde bulunan 27. Alay müretteb 1. Tabur da [kuvvetimiz azlığından ve
düşmanın o cihetten mukâbil ta’arruz icrâsı muhtemel bulunduğu cihetle alayın
taht-ı kumandasına terk edilmiş idi] biraz daha ileriye alındı.

Ta’arruzu icrâ eden 125. Alay 2. Tabur
kumandanlığından sûret-i harekete dâir bir türlü ma’lûmât alınamıyordu. Bu
husûs için bir çok vesâit işgâl edildi.

Yine
mümkün olamadı. Ancak (pek geç vakitte) alınabilen bir raporunda şiddetli topçu
ve mitralyöz ateşinden bir çok telefâtı vukû’ bulduğu ve askerin bir kısmı
dağılmış olduğundan gündüzün daha ileriye gitmek imkânı bulunamadığı ve
keyfîyeti kâ’im-makâm Şefîk Bey’e arz eden mîr-i mûmâileyh münâsib gördüğünü ve
kendisinin de Kanlıdere’de bulunmakta olduğunu yazıyordu. Bundan sonra da
kendisinden yine bir haber alınamamıştır. Geceleyin yalnız piyâde ateşi
fâsılalı sûrette devam ediyordu.

                                                                                                                                             [77. Alay Kumandanı Saib]

Ayrıca Kontrol Et

5’inci Ağır Topçu Alayının 12 Şubat 331 Tarihli Muharebe Raporu

Muharebeden evvelki vaz’iyet                 1- Vaz’iyet-i Umûmiye:                 6 Şubat bombardımanında medhal istihkâmatından husule getirdiği …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir