Cuma , Aralık 13 2019
Anasayfa / Arşivler / T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı

T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı

Modern anlamda arşivcilik konusunda
ilk ciddi teşebbüs, devrin maliye nazırı Safvetî Paşa’nın 1845 yılında
Enderun’daki tarihî vesika ve defterleri bir tertip içine almaya çalışması ile
görülmüştür. Tam anlamıyla modern arşivcilik ise, 1846 yılında Hazine-i
Evrak Nezareti’nin kurulmasıyla başlamıştır ve bugünkü Başbakanlık Devlet
Arşivi’nin çekirdeğini oluşturmuştur. Aynı sene Bâb-ı Âlî’nin iç kısmında
yüksekçe, rutubetsiz bir yer seçilerek ve özel olarak imal edilen tuğla ile
mükemmel bir bina yapılmıştır ve nezaretin başına Hazine-i Evrak Nazırı olarak
sadaret mektupçusu Es-Seyyîd Hasan Muhsin Efendi tayin edilmiştir. Bu kişi, Türkiye’de
modern arşivciliğin mimarı olarak kabul edilmiştir. Hasan Muhsin Efendi, arşive
dâhil olacak vesikaların tertibi ve arşivin çalışma tarzını belirten arşivcilik
talimatını hazırlamıştır ve bunu 1849 yılında Hazine-i Evrak
Nizamnamesi adı ile yayınlayarak Türk arşivciliğini belli bir düzene sokmuştur.
Bu arşivde, her türlü anlaşmalar, padişah emirleri, iç ve dış meselelere ait
yazışmalar, Divan-ı Hümayun defterleri (Bakanlar Kurulu Kararları), meclis
takrirleri, mazbatalar, kanunlar ve benzeri devlet evrakı saklanmıştır.
Nezaret, bir süre sonra Hazine-i Evrak Müdürlüğü unvanını almış ve Osmanlı
Devleti’nin sonuna kadar bu isimle devam etmiştir.

1922 yılında İcra Vekilleri
Heyeti Riyaseti Kalem-i Mahsus Müdüriyetine bağlı, İstanbul’da Mahzen-i Evrak
Mümeyyizliği kurulmuş ve 1923 yılında Hazine-i Evrak Mümeyyizliğine çevrilmiştir. 
1933 yılının mayıs ayında Teşkilat Kanunu gereğince, Ankara’daki Evrak
Müdürlüğü ile İstanbul’daki Hazine-i Evrak Müdürlüğü, Başvekâlet Evrak ve
Hazine-i Evrak Müdürlüğü adı altında birleştirilmiştir. 1937 yılında
ise Hazine-i Evrâk’ın adı Arşiv Dairesi Müdürlüğüne dönüştürülmüştür ve 1943
yılında Başvekâlet Arşiv Umum Müdürlüğü kurulmuştur. 1976 yılında
Başbakanlık Müsteşarlığına bağlı olarak Cumhuriyet Arşivi Dairesi
Başkanlığı oluşturulmuştur. Bu daire, 3473 sayılı Kanuna tabi kurum ve
kuruluşlarda oluşturulan, Millî Mücadele, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti
ve Cumhuriyet dönemlerine ait arşiv malzemesini tespit etmiş, arşiv disiplini
esaslarına göre düzenlemiş, devletin ve ilim âleminin hizmetine sunmuştur.

1984 tarihli ve 3056 sayılı
Başbakanlık Teşkilat Kanunu ile Cumhuriyet Arşivi, Osmanlı Arşivi ve
Dokümantasyon Daire Başkanlıklarını kapsayan Devlet Arşivleri Genel
Müdürlüğü kurulmuştur.

9 Temmuz 2018 tarih
ve 703 Sayılı KHK ile Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü
kapatılmış, 16 Temmuz 2018 tarih ve 11numaralı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ile Devlet Arşivleri Başkanlığı kurulmuştur.

Araştırmacıların Yararlanma Durumu

T.C
Başbakanlık Osmanlı Arşivi için Ankara Araştırma Salonu hafta içi 09:00-19:00
ile cumartesi 09:00-17:00 saatleri arasında, İstanbul Araştırma Salonu ise
hafta içi 09:00-18:00 ile cumartesi 09:00-17:00 saatleri arasında hizmete
açılmıştır. Araştırma ve inceleme yapmak isteyen kişilerden Türkiye Cumhuriyeti
vatandaşı olanlar ve bunların vekilleri ile Türkiye’ye yasal yollardan girmiş
yabancılar ve bunların vekilleri, “Devlet
Arşivlerinde Araştırma Talebinde Bulunanlar İçin Müracaat Formu ve
Taahhütname”
yi doldurarak bir adet fotoğraf ve nüfus cüzdanı
(yabancılar için pasaport ve kimlik) örneğiyle, vekil ise vekâletname ile
birlikte doğrudan araştırma başvurusunu yapabilmeleri sağlanmıştır. Araştırmacılara, arşivdeki
çalışmalarında uymak zorunda bulundukları şartlar ve yükümlülükler bildirilmiş
ve kendilerine bu yükümlülüklere uyacaklarını tevsik eden bir taahhütname
imzalatılmıştır. Araştırmacılar için, “Arşive
Giriş Kartı”
verilmiş ve bu kart arşivde muhafaza edilmiştir. Arşiv
giriş kartları, arşive her girişte bir kimlik belgesi karşılığında
araştırmacıya teslim edilmiş ve araştırmacının, arşivde bulunduğu sürece bu
kartı görünebilecek şekilde üzerinde taşıması zorunluluğu bulunmuştur.

İLETİŞİM

Telefon: (0312) 307 90 00 – (0312) 307 86 40

Adres: Gayret Mahallesi 95. Sokak No:3 06170
Yenimahalle/Ankara

dab@devletarsivleri.gov.tr

https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/